Amerikaanse CDC erkent detransitie eindelijk met eigen diagnosecodes

Door Mark Visser — 21 augustus 2026

Twintig jaar lang bestond er in de Verenigde Staten geen enkele medische code om te registreren dat iemand een gendertransitie had gestopt of teruggedraaid. Wie na hormonen of chirurgie bij een arts terugkwam om te herstellen, verdween daarmee statistisch gezien uit beeld — niet omdat het niet gebeurde, maar omdat het systeem er geen plek voor had. Dat verandert vanaf 1 oktober 2026: de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) voert dan nieuwe ICD-10-CM-diagnosecodes in die detransitie voor het eerst een eigen, herkenbare plek geven in het medisch dossier.

Wat de nieuwe codes inhouden

De belangrijkste toevoeging is code F64.A, "genderdysforie in remissie" — bedoeld voor mensen bij wie de eerdere onvrede met het geboortegeslacht niet langer aanwezig is. Daarnaast komen er aparte "personal history"-codes voor wie sociaal is getransitioneerd en teruggekeerd, voor wie medisch is getransitioneerd (hormonen) en is gestopt, en voor wie een chirurgische transitie onderging en dat traject heeft herzien. Voor het eerst kunnen artsen, verzekeraars en onderzoekers dus exact registreren wát er is gebeurd, in plaats van dat detransitioners simpelweg uit de cijfers verdwijnen.

"Effectief onzichtbaar voor de geneeskunde"

De codes zijn het resultaat van een jarenlange lobby van de medische waakhondorganisatie Do No Harm. Medisch directeur Kurt Miceli diende het voorstel bijna een jaar geleden voor het eerst in en werkte het in maart verder uit bij het ICD-10 Coordination and Maintenance Committee van de CDC. Senior fellow en spoedeisende-hulparts Aida Cerundolo verwoordde waarom dit meer is dan bureaucratie: patiënten die probeerden terug te keren naar het lichaam waarmee ze geboren waren, waren volgens haar "effectief onzichtbaar voor de geneeskunde" zodra ze weer bij een arts aanklopten. Er was letterlijk geen vakje om hun situatie in vast te leggen.

Bijgeklopt door de achterkant van het alfabet

Hoe scheef de verhouding lag, illustreert een detail dat detransitioner Claire Abernathy naar voren bracht: het ICD-10-systeem kent sinds 2015 al een code voor "gebeten door een orka" — een gebeurtenis die wereldwijd hooguit een handvol keer per jaar voorkomt. Voor een fenomeen dat volgens schattingen duizenden Amerikanen raakt, bestond tot nu toe niets. Naast Do No Harm zetten ook leden van het Congres, conservatieve activisten en detransitioners zich publiekelijk in voor de wijziging, gesteund door bekendere stemmen zoals Russell Brand.

Waarom dit meer is dan administratie

ICD-codes zijn geen symbolische exercitie. Ze bepalen hoe verzekeraars declaraties beoordelen, hoe ziekenhuizen hun patiëntenpopulatie in kaart brengen en welke gegevens uiteindelijk in medisch-wetenschappelijk onderzoek belanden. Zolang detransitie geen eigen code had, kon geen enkele Amerikaanse instelling systematisch bijhouden hoe vaak het voorkomt, welke zorg deze groep nodig heeft, of welke klinieken relatief veel patiënten zien die terugkeren. Klinieken die claimden dat detransitie "zeldzaam" was, deden dat zonder dat er een instrument bestond om die claim te toetsen. Met de nieuwe codes ontstaat voor het eerst een basis om dat wél te doen — en om zorg te ontwikkelen die specifiek is toegesneden op wie een transitie afbreekt of terugdraait, in plaats van deze groep te blijven behandelen als een boekhoudkundig ongemak.