Edward Jansen · Transspijt.nl · 7 maart 2026

Psychische klachten en transitie: wat cohortstudies laten zien

Wie aan een transitie begint, doet dat vaak vanuit psychisch lijden. Wat cohortonderzoek laat zien over de psychische gezondheid van mensen na behandeling, is niet eenduidig en laat geen oorzakelijke conclusies toe.

De Karolinska-studie van Dhejne en collega's (PLoS ONE, 2011) volgde alle 324 mensen die tussen 1973 en 2003 in Zweden een geslachtsaanpassende operatie ondergingen en vergeleek hen met controles. Na correctie voor eerdere psychiatrische problemen hadden zij een hoger risico op overlijden (aHR 2,8), op overlijden door suïcide (aHR 19,1), op suïcidepogingen en op psychiatrische opname. De auteurs concluderen dat geslachtsaanpassing de genderdysforie kan verlichten maar mogelijk niet volstaat als behandeling, en pleiten voor betere psychiatrische en somatische zorg erna (bron). Het ging om volwassenen en om operaties uit een periode waarin de zorg anders was ingericht.

Het Amsterdam Cohort onderzocht alle 8263 verwijzingen naar de Amsterdamse genderkliniek sinds 1972. Daarin overleden 41 transvrouwen en 8 transmannen door suïcide. Het aantal suïcides nam in de loop van de tijd niet toe en daalde bij transvrouwen, maar het risico blijft hoger dan in de algemene bevolking en komt in elke fase van de transitie voor (Wiepjes e.a., 2020) (bron).

De Cass Review (2024) noemt de zorg voor jongeren met genderdysforie in haar voorwoord „an area of remarkably weak evidence” (vertaald: een gebied met opmerkelijk zwak bewijs). Het rapport beschrijft bij de verwijzingen hoge niveaus van neurodiversiteit en/of bijkomende psychische problemen (bron). De systematische reviews voor Cass vonden voor puberteitsremmers onvoldoende of tegenstrijdig bewijs voor de effecten op het psychisch en psychosociaal welzijn (bron).