Jordan Peterson: verplichte heropvoeding in Ontario

De beroepsorde dwong een hoogleraar psychologie tot heropvoeding wegens tweets. Het Canadese hof ging mee. De vrije meningsuiting verloor.

De aanleiding

Tussen 2020 en 2022 stuurde Peterson tweets over genderonderwerpen, waaronder een commentaar over een transgender-acteur. Klachten bereikten de Ontario College of Psychologists, hoewel de tweets niet over klinische praktijk gingen.

Tussen 2020 en 2022 stuurde Peterson tweets over genderonderwerpen, waaronder een commentaar over een transgender-acteur. Klachten bereikten de Ontario College of Psychologists, hoewel de tweets niet over klinische praktijk gingen. Peterson was sinds 2017 publieke figuur en niet meer klinisch praktiserend; de College handhaafde zijn registratie en gebruikte die als hefboom voor uitingen die geen patientcontact betroffen.

De disciplinaire procedure

De College legde 'remedial coaching' op: verplichte heropvoeding op kosten van Peterson, met sanctie van schorsing bij niet-meewerken. De tweets zelf werden niet als professioneel wangedrag bestempeld; de toon werd dat wel.

De College legde 'remedial coaching' op: verplichte heropvoeding op kosten van Peterson, met sanctie van schorsing bij niet-meewerken. De tweets zelf werden niet als professioneel wangedrag bestempeld; de toon werd dat wel. Het mechanisme van 'remedial coaching' was nooit eerder toegepast op een professional voor uitingen buiten klinische context; het werd specifiek voor deze zaak operationeel.

Het hoger beroep

Peterson ging tot het Ontario Court of Appeal. Het hof oordeelde in 2023 dat het beroepsorgaan binnen zijn bevoegdheid handelde. De vrije meningsuiting van professionals werd ondergeschikt gemaakt aan beroepsdiscipline ook buiten de praktijkmuur.

Peterson ging tot het Ontario Court of Appeal. Het hof oordeelde in 2023 dat het beroepsorgaan binnen zijn bevoegdheid handelde. De vrije meningsuiting van professionals werd ondergeschikt gemaakt aan beroepsdiscipline ook buiten de praktijkmuur. Justice Schabas' uitspraak werd door Canadese juristen scherp bekritiseerd als overschrijding van de Charter-bescherming; Peterson koos niet voor verder beroep naar het Supreme Court van Canada.

Het precedent

Elke arts, psycholoog, docent in Canada en bij uitbreiding in landen met vergelijkbare beroepsstructuren kan voor uitingen buiten het werk worden gedwongen tot heropvoeding. Dit raakt directe aan de Nederlandse BIG-registratie als de tendens overwaait.

Elke arts, psycholoog, docent in Canada en bij uitbreiding in landen met vergelijkbare beroepsstructuren kan voor uitingen buiten het werk worden gedwongen tot heropvoeding. Dit raakt direct aan de Nederlandse BIG-registratie als de tendens overwaait. Tuchtcolleges in Nederland hebben al individuele zaken behandeld waar gender-kritische uitingen onderdeel waren van beoordeling van professionele geschiktheid.

Wat het uitwerkt

Zelfcensuur onder professionals. Artsen en psychologen die twijfels hebben over gender-affirmatieve protocollen weigeren publiekelijk te spreken. Dit ondergraaft de professionele zelfcorrectie waar de wetenschap op steunt.

Zelfcensuur onder professionals. Artsen en psychologen die twijfels hebben over gender-affirmatieve protocollen weigeren publiekelijk te spreken. Dit ondergraaft de professionele zelfcorrectie waar de wetenschap op steunt. De afkoelende werking is gemeten in surveys onder Britse en Canadese artsen; tot 40 procent rapporteert zelfcensuur op gendergerelateerde klinische thema's uit vrees voor disciplinaire procedure.