TERF en haatzaaien
Een label dat lijkt op een definitie — "trans-exclusionary radical feminist" — werkt in de praktijk als sleur. Wie eronder valt, mag worden bedreigd, beklad, weggewerkt.
Wat "TERF" zegt en wat het doet
"TERF" zou een afkorting zijn van "trans-exclusionary radical feminist" en duidt aan: een feministe die transvrouwen niet als vrouwen erkent. Wikipedia beschrijft de term als omstreden — sommigen vinden het een neutrale beschrijving, anderen een denigrerend label.
De feitelijke functie van het label, in posts en demonstraties, lijkt op die van eerdere afkorts-categorieën: het maakt het debat kort. Wie als TERF wordt gemarkeerd, hoeft niet meer beargumenteerd te worden — die hoort buiten het gesprek te staan, en het is moreel toegestaan haar met geweld, intimidatie of beroepsmatige uitsluiting tegemoet te treden. In de praktijk zien we precies dat patroon.
Let Women Speak — Auckland 2023
Britse activiste Kellie-Jay Keen-Minshull (Posie Parker) organiseert sinds 2022 de "Let Women Speak"-tour: open microfoon-evenementen waar vrouwen mogen vertellen wat zelf-ID en gender-ideologie hun heeft gekost. In Auckland (Nieuw-Zeeland), maart 2023, kwam ze niet eens aan het woord. Een tegenstander goot tomatensap over haar uit; de menigte was zo agressief dat Keen onder politiebescherming moest vertrekken. Fox News deed verslag van het incident.
Vrouwen die nog wel wilden spreken trokken zich terug uit angst voor escalatie. Het evenement werd internationaal nieuws — niet om wat de vrouwen wilden zeggen, maar om wat hen werd belet te zeggen.
Het label als alibi voor geweld
In Melbourne, een week eerder, werd het patroon nog duidelijker zichtbaar. Keen's rally trok 400 vrouwen — en aan de zijlijn een handvol neonazi's, die zonder uitnodiging kwamen met een spandoek. Het brede mediaverhaal werd vervolgens: "TERF's marcheren met nazi's". Wie ooit een "Let Women Speak"-evenement bezocht heeft, weet hoe verwrongen die voorstelling is: de vrouwen zijn doorgaans linkse feministen die voor abortusrecht en tegen huiselijk geweld zijn. Maar het label TERF maakt de associatie acceptabel. Achtergrond op Wikipedia.
"Kill your local TERF"
De slogan duikt sinds 2019 op spandoeken, stickers en muren op in Britse, Canadese, Australische en — in beperkter mate — Nederlandse demonstraties. Wie dezelfde slogan zou ontwerpen met een andere demografische groep ("Kill your local Jew", "Kill your local Black") zou onmiddellijk strafrechtelijk worden vervolgd. Met "TERF" gebeurt dat zelden. De impliciete redenering: het label dekt geen beschermde groep maar een mening, en op een mening mag je woedend zijn.
Het verschil is academisch. De mensen die het label dragen zijn vrijwel altijd vrouwen, vrijwel altijd lesbisch of feministisch actief, en vrijwel altijd om dezelfde redenen aangevallen: hun verzet tegen mannen in vrouwenruimtes. De doodsbedreigingen zijn echt; de psychologische kosten ervan zijn echt; en de juridische bescherming voor wie ze ontvangt is in de praktijk minimaal.
Nederlandse echo
In Nederland zijn de Let Women Speak-bijeenkomsten kleiner, maar het patroon herhaalt zich. Boekpresentaties worden afgelast omdat de zaal zich terugtrekt na druk van activisten. Sprekers krijgen dreigberichten en zien hun naam-en-foto op affiches met "kill your local TERF" verschijnen. Politieke partijen die wijzen op de tegenstrijdigheid tussen zelf-ID en vrouwenrechten worden in de Tweede Kamer voor "haatzaaier" uitgemaakt — terwijl het haatzaaien zelf doorgaans van de andere kant komt.
Wie de zaken op een rij wil hebben: zie de encyclopedische pagina's op alfabetbende.nl en de feiten op genderinfo.nl. De gevolgen voor wie spreekt staan op cancelcultuur; de gevolgen voor wie zwijgt uit zelfbehoud op zwijgcultuur in de zorg. Wat er materieel op het spel staat — vrouwenruimtes, vrouwensport, taalwerkelijkheid — is uitgewerkt op vrouwensport en gevangenissen en opvang.
Wie de term gebruikt — en wie hem afwijst
De term TERF werd in 2008 bedacht door een Australische blogster Viv Smythe, die hem later "ronduit speet" hebben gevonden vanwege de manier waarop het etiket was gebruikt. Veel taalspecialisten — onder wie wetenschappers in linguïstiek aan Britse universiteiten — beschrijven het inmiddels als pejoratief: een woord dat in de praktijk hoofdzakelijk gebruikt wordt om mensen te beledigen of uit te sluiten, niet om feitelijk te beschrijven.
Mainstream-media gebruiken het label zelden zonder kwalificatie; de meer activistische uithoeken van het internet hanteren het zonder restrictie. Wie als TERF wordt aangeduid, is in 95 procent van de gevallen een vrouw die opkomt voor seks-gebaseerde rechten — wat de wet in vrijwel elk Europees land als legitiem beschermt.