Schaamte als motor van zelfdestructie

Een oud mechanisme, een nieuwe richting

Iemand die homoseksuele gevoelens heeft maar ze beleeft als iets wat niet mag — door geloof, opvoeding of sociale druk — raakt verstrikt in schaamte. Die schaamte vreet. Ze drijft mensen naar zelfhaat, soms verder. Dat patroon kennen we. De oplossing die we gevonden hebben is niet de persoon aanpassen, maar het stigma wegnemen.

Maar wat als datzelfde mechanisme zich op een andere manier manifesteert? Een kind dat zich anders voelt, speelser, zachter, niet passend in wat er verwacht wordt, groeit op in een omgeving die zegt: als je je anders voelt, zit je misschien in het verkeerde lichaam. Is dat bevrijding? Of is dat een andere vorm van dwang, met een vriendelijker gezicht?

De impliciete schuld

De impliciete boodschap in bepaalde kringen is: "Als je dit voelt maar het niet erkent, verraad je jezelf." Dat mechanisme is structureel identiek aan wat conversietherapie deed aan homoseksuelen. Alleen staat de richting nu omgekeerd.

Vroeger: je bent homo maar je mag het niet zijn — schaamte — zelfdestructie. Nu, in sommige gevallen: je bent verward maar je moet trans zijn — schaamte over twijfel — overhaaste beslissingen met onomkeerbare gevolgen. Dat zijn geen hypothetische scenario's. Uit landen waar behandelcijfers sterk zijn gestegen, komen de verhalen van jongeren die na jaren spijt hebben van een transitie die te snel ging.

De conversiewet als afsluiting

De Wet conversiehandelingen maakt de situatie concreet. Wie als therapeut twijfel begeleidt zonder meteen richting transitie te sturen, riskeert strafrechtelijke vervolging. Wie de operatie uitvoert: niet. In naam van bescherming is het gesprek strafbaar gemaakt en de ingreep beschermd. De ellende die hieruit voortvloeit is niet hypothetisch — ze wordt gedocumenteerd in de groeiende detrans-gemeenschap wereldwijd.