John Money (1921–2006), psycholoog aan Johns Hopkins, muntte rond 1955 de term "gender" om gedrag los te koppelen van geslacht. Zijn theorie — kind is genderneutraal, opvoeding bepaalt alles, lichaam moet wijken — bouwde hij op één casus: David Reimer. Die casus was fraude. Het kind ging eraan onderdoor. Money's theorie staat nog steeds aan de basis van de moderne transgenderzorg.
De feiten
1966. Een baby raakt bij een mislukte besnijdenis beschadigd. Money adviseert castratie en opvoeding als meisje. De tweelingbroer blijft jongen — gratis controlegroep. In 1972 publiceert Money dat het experiment is geslaagd. Het was niet geslaagd. Het kind heeft zich nooit een meisje gevoeld. Tijdens jaarlijkse consults dwingt Money de tweeling tot seksuele houdingen onder elkaar. Hij noemt het "rehearsal play".
De afloop
Op zijn veertiende krijgt David de waarheid te horen. Hij stopt onmiddellijk met "Brenda" zijn. In 1997 leggen Diamond en Sigmundson de fraude bloot. In 2002 overlijdt de tweelingbroer Brian aan een overdosis. In 2004 schiet David zich op 38-jarige leeftijd dood. Money sterft in 2006. Hij heeft nooit iets teruggenomen.
Wat ervan kwam
Het idee dat gender los staat van het lichaam — en dat het lichaam moet worden bijgestuurd — is Money's idee. Het zit in WPATH. Het zit in het Nederlands Protocol. Het zit in puberteitsremmers bij dertienjarigen. Het zit in de wet die geslachtswijziging op zelfverklaring toestaat. Het is allemaal terug te voeren op één man, één theorie, één vervalst experiment.
De rekening
De internationale evidence reviews — Cass (2024), NICE (2020, 2021), SBU (2022), COHERE (2020) — concluderen dat de medische bewijslast voor puberteitsremmers en cross-sex hormonen bij minderjarigen zwak is. Wat ze niet doen: teruggrijpen naar de oerbron. Dat moet wel. Want zolang Money's premisse onaangeroerd blijft, blijft alles wat erop staat — de hele genderzorg, de hele wetgeving, het hele cultureel kader — staan op een experiment dat al in 1997 publiekelijk werd weerlegd.
De ellende heeft een naam. Hij begon bij één man. Hij is nog niet voorbij.
Bronnen
- Diamond M, Sigmundson HK. Sex reassignment at birth. Arch Pediatr Adolesc Med. 1997;151(3):298-304.
- Colapinto J. As Nature Made Him. New York: HarperCollins; 2000.
- Money J, Ehrhardt AA. Man & Woman, Boy & Girl. Baltimore: Johns Hopkins University Press; 1972.
- Cass H. Independent Review of Gender Identity Services for Children and Young People. London: NHS England; 2024.
Laatst herzien op 23 mei 2026